Dzieje Świnoujścia
W 875 r. kronikarz zwany Geografem Bawarskim wymienia plemię Wolinian. Tereny obecnego Świnoujścia w IX—X w. wchodziły w skład plemiennego państwa Wolinian, które w X w. Mieszko I przyłączył do Polski.
Przekazy historyczne wspominają, iż u ujścia Świny, na obydwu jej brzegach istniały dwa grody obronne. Gdy zniszczył je sztorm morski zostały odbudowane, ponieważ były ważnym punktem strategicznym. Ponownie uległy zniszczeniu podczas najazdów duńskich w końcu XII w.
Z późniejszych okresów wiadomości o dziejach rejonu ujścia Świny są bardzo skromne; wiadomo, iż znajdowały się tutaj dwie maleńkie wioseczki zamieszkałe przez rybaków i przewoźników, którzy pomagali kupcom podczas przeprawy na tym ważnym trakcie handlowym wiodącym do Wolina, Kamienia i Kołobrzegu oraz Szczecina. W II poł. XIII w. książę Barnim I wystawił w tym rejonie komorę celną, dość warowną, zwaną czasem zamkiem. W połowie XIV w. po zachodniej stronie Świny wybudowano kościół, co wskazuje na wzrost liczby ludności.
W 1630 r. tereny te zajęli Szwedzi, a w początkach XVIII w. Prusy objęły w „tymczasową administrację” Szczecin i wyspy u ujścia Odry. Szwedzi jednakże nadal dzierżyli tereny nad Pianą i na towary sprowadzane przez szczecińskich kupców nakładali wysokie cła. Fakt ten zadecydował o powstaniu Świnoujścia, gdyż kupcy szczecińscy pragnęli mieć własne „nieskrępowane” wyjście na morze. Opracowano plan pogłębienia Świny oraz budowy portu i miasta. Roboty te realizował Holender w służbie pruskiej generał Wallrabe. Trudności były różnego rodzaju; budowane konstrukcje niszczyło morze. Również Szwedzi niechętnie patrzyli na powstanie portu w świnoujściu i niszczyli rozpoczęte prace (w czasie wojny 7-letniej w 1. 1756— 1763). Wówczas dla obrony ujścia Świny rozpoczęto wznoszenie fortyfikacji.
W 1765 r. Świnoujście uzyskało przywileje miejskie. Rozwój miasta i portu był powolny, ale stały. Pod koniec XVIII w. miasto liczyło ok. 2 tys. mieszkańców i posiadało 34 ulice; kupcy szczecińscy otwierali tutaj swoje kantory, magazyny i domy handlowe. Potem przyszły znowu trudne czasy wojen napoleońskich, które nie sprzyjały rozwojowi życia gospodarczego.
Nowy etap w dziejach miasta to okres po wojnach napoleońskich; znikają wówczas wiatraki, buduje się nowe domy; Świnoujście staje się portem macierzystym floty. Rozpoczyna się napływ letników na piękne plaże. Rok 1824 uważa się za datę powstania kąpieliska morskiego. Pod koniec wieku XIX miasto uzyskuje połączenie kolejowe; budowane są również wszelkie urządzenia komunalne. Badania geologiczne ujawniły istnienie solanki, co pozwoliło na uruchomienie uzdrowiska. Powstają nowe dzielnice mieszkalne i wczasowe, a także zakłady przemysłowe związane z portem. W 1939 r. — w chwili wybuchu wojny — miasto licz.; ło ok. 29 tys. mieszkańców.
Druga wojna światowa zaważyła na życiu miasta. Cały potencjał gospodarczy związano z produkcją na cele wojenne; dzielnice wczasowe zamieniono na szpitale dla rannych żołnierzy. W mieście i jego okolicy powstały liczne obozy pracy przymusowej, karne i jenieckie. Oblicza się, że ood koniec wojny przebywało w nich ok. 15 tys. osób, głównie Polaków i Rosjan, ale nie brakowało również obywateli innych krajów. Świnoujście było terenem licznych egzekucji wykonywanych na ludności polskiej oraz na robotnikach przymusowych innych narodowości.
Tym niemniej — mimo że była tu ważna baza niemieckiej marynarki wojennej — przez długi okres panował względny spokój. Masowe naloty radzieckie i alianckie rozpoczęły się w ostatnim okresie wojny. Samoloty alianckie rzucały miny na wody portowe, a 12 marca 1945 r. 192 samoloty zbombardowały port. W nalotach brały również udział polskie jednostki (2 pułk nocnych bombowców „Kraków”).
Sytuacja miasta stała się szczególnie trudna w ostatnich miesiącach wojny. Niemcy utworzyli tutaj grupę bojową „Schlesien” złożoną w dużej mierze z jednostek holenderskich, ukraińskich i litewskich. Przez Świnoujście ewakuowali także urządzenia oraz ludność ze Szczecina. W kwietniu i maju 1945 r. wywieziono tą drogą ok. 70 tys. ludzi.
Miasto zostało wyzwolone w ostatnich dniach wojny w wyniku tzw. „operacji berlińskiej”. W dniach 4—5 maja jednostki radzieckie sforsowały Dziwnę i doszły do Świny. Równocześnie dnia 5 maja inne jednostki weszły od strony zachodniej do centrum miasta położonego na wyspie Uznam.
Do października 1945 r. Świnoujście pozostawało w radzieckiej strefie okupacyjnej. Gdy w końcu września ustalono przebieg granicy na odctoku Świnoujście — Gryfino, dnia 6 października weszły do miasta ekipy polskie. W Świnoujściu było wówczas ok. 10 tys. Niemców.
Rozpoczął się okres polskiego osadnictwa i odbudowy. Inwentaryzacja przeprowadzona w 1945 r. wykazała, że 854 budynki były zniszczone całkowicie, a 1685 wymagało odbudowy. Ogólny stan zniszczeń oceniono fia 55%.
Podstawowe znaczenie dla odbudowy miasta miały uchwały Rady Ministrów z 1958 i 1959 r. w sprawie kierunków rozwoju i środków związanych z odbudową Świnoujścia. Uchwały te obejmowały wszystkie dziedziny życia miasta, a przede wszystkim rybołówstwo i port, urządzenia komunalne i komunikacyjne, problemy uzdrowiska i turystyki! itp. Nakłady inwestycyjne w 1. 1960—65 wyniosły 2,6 miliardów złotych, a w 1. 1966—70 ok. 2,4 miliarda. W wyniku tych inwestycji, głównie rybackich i portowych, ale w dużej mierze i turystycznych Świnoujścia stało się znowu ważnym ośrodkiem życia gospodarczego i osiągnęło liczbę ok. 30 tys. mieszkańców. Dalsze perspektywy rozwojowe wskazują, iż za kilkanaście lat miasto będzie liczyło 70—80 tys. mieszkańców i stanie się jednym z ważniejszych portów Bałtyku.
kwatery
Domki letniskowe
Apartamenty